Xi Jinping – tajemniczy władca Chin według Sheridana

Obecnie coraz więcej słyszymy o Chinach – zarówno w kontekście gospodarczym, jak i militarnym. Wiedza przeciętnego człowieka na temat tego kraju (i jego władcy) jest zazwyczaj oparta na przekazie medialnym. Książka Michael Sheridan, który jest wieloletnim korespondentem zachodnich mediów z Chin i Hongkongu, pokazuje Xi Jinpinga na tle zmieniających się Chin: od początków komunizmu w latach pięćdziesiątych, przez reżim Mao Zedonga, politykę Wielkiego Skoku i niewyobrażalny głód, aż do jednej z największych i najsprawniejszych gospodarek XXI wieku. Jej lektura we wnikliwy sposób pokazuje w jaki sposób Xi Jinpinga objął władzę, jakie są jego dążenia oraz jak bardzo przeszłość oraz rodzina, z jakiej się wywodzisz staje się motorem napędzającym konkretne działania.

Biografia Sheridan wciąga jak najlepszy kryminał, bo i obecne w niej są typowe dla kryminału elementy – jest trup (a nawet kilka), są intrygi, są i pełne niejednoznaczności postaci. W końcu i sam Xi Jinping do mistrzostwa doprowadza kreowanie własnego wizerunku. Wszak nawet chińskie elity liczyły na sprawnego menadżera, który z rozmachem wprowadzi ich kraj w XXI wiek. Tymczasem stało się zgoła inaczej – Xi zagarniając kolejne pola, niczym generał na ziemi wroga, sięgnął po największą od czasu Mao Zedonga władzę w Chinach. Jego ambicje sięgają znacznie dalej niż bycie dobrym zarządcą kraju środka. Jak daleko? To wie tylko on sam, bo choć wielu chciało rozgryźć władcę Chin, nikt nie wie co siedzi w umyśla Xi.

---

CZERWONY CESARZ
Xi Jinping i jego nowe Chiny
Michael Sheridan

Jako miłośniczka książek, które łączą historię z intrygującymi biografiami, zawsze z ciekawością sięgam po pozycje odsłaniające kulisy władzy. Książka Michaela Sheridana o Xi Jinpingu to prawdziwa podróż w głąb jednego z najbardziej wpływowych, choć enigmatycznych, liderów świata. W tym artykule podzielę się moimi przemyśleniami na podstawie recenzji, do której się odnoszę, oraz dodatkowych informacji, jakie znalazłam. Opowiem o tym, jak Sheridan maluje obraz Chin od czasów Mao Zedonga po dzisiejszą potęgę, a także dodam kontrargumenty z innych źródeł, by pokazać pełniejszy obraz. To nie tylko analiza książki, ale i spojrzenie na to, jak jedna osoba może kształtować losy narodu – z lekkim humorem dodam, że czasem czuję się jak detektyw w kryminale, próbując rozgryźć, co naprawdę kryje się w umyśle takiego lidera.

Od komunizmu do potęgi – tło historyczne Chin

Chińska historia to fascynująca mieszanka triumfów i tragedii, a książka Sheridana doskonale to ukazuje, zaczynając od lat 50. XX wieku, gdy komunizm dopiero się umacniał. Autor, jako wieloletni korespondent zachodnich mediów w Chinach i Hongkongu, wnika w okres Wielkiego Skoku Mao Zedonga, który miał być receptą na szybki rozwój, ale skończył się niewyobrażalnym głodem – szacuje się, że zginęło nawet 45 milionów ludzi. To nie są tylko suche fakty; Sheridan opisuje to z detalami, które sprawiają, że czuję dreszczyk, jakby czytała thriller. Na przykład, dowiadujemy się, jak polityka ta zniszczyła rolnictwo i społeczeństwo, co do dziś odbija się echem w chińskiej świadomości.

Xi Jinping wyrósł w tym chaotycznym środowisku. Pochodzi z rodziny z rewolucyjnymi korzeniami – jego ojciec, Xi Zhongxun, był wysokim urzędnikiem Partii Komunistycznej, co zapewniło młodemu Xi dostęp do elity, ale też wystawiło go na ciosy podczas Rewolucji Kulturalnej. To ciekawy szczegół: jako nastolatek Xi został wysłany na wieś, by “przeżyć wśród ludu”, co według niektórych biografów ukształtowało jego determinację. Sheridan podkreśla, jak te doświadczenia stały się motorem jego ambicji, co przypomina mi, jak czasem nasze dzieciństwo determinuje dorosłe decyzje – choć w przypadku Xi to nie jest zwykła opowieść o wzroście, a raczej o wspinaniu się po śliskiej drabinie władzy.

Dziś Chiny to druga największa gospodarka świata, z imponującym wzrostem PKB, który osiągnął średnio 6-7% rocznie w ostatnich dekadach. Książka pokazuje, jak Xi wykorzystał te zmiany, by umocnić swoją pozycję. Ale nie brak tu ironii – chińskie elity oczekiwały od niego sprawnego menadżera, kogoś w stylu reformatora, a nie autokraty. Sheridan wciąga czytelnika, opisując, jak Xi przejął kontrolę nad partią, wojskiem i gospodarką, co przypomina sceny z klasycznego kryminału, gdzie bohater niespodziewanie zdobywa tron. Warto dodać, że według raportów ONZ, Chiny wyprowadziły z ubóstwa setki milionów ludzi, co jest osiągnięciem godnym podziwu, choć nie brak krytyki za metody.

Dojście do władzy i ambicje Xi – intrygi jak w najlepszym thrillerze

Sheridan przedstawia dojście Xi do władzy jako misterną intrygę, pełną trupów metaforycznych i dosłownych. Xi objął stanowisko przewodniczącego w 2013 roku, a jego kampania antykorupcyjna – która pozbawiła stanowisk tysiące urzędników – to według autora taktyka, by wyeliminować rywali. To nie tylko czyste oczyszczanie, ale też narzędzie do centralizacji władzy, co czyni go najpotężniejszym liderem od czasów Mao. Książka wnika w jego dążenia: ambicje Xi sięgają daleko, od inicjatywy One Belt, One Road (czyli Nowego Jedwabnego Szlaku), która ma uczynić Chiny globalnym hegemonem, po kontrolę nad mediami i technologiami.

Co mnie szczególnie zaciekawiło, to rola rodziny Xi w jego motywacjach. Autor sugeruje, że doświadczenia ojca i własne prześladowania podczas Rewolucji Kulturalnej napędzają jego działania – chce uniknąć chaosu z przeszłości, co prowadzi do surowego reżimu. Tutaj dodam lekkie mrugnięcie okiem: wyobraźcie sobie, że wasze rodzinne sekrety decydują o losach świata, jak w filmie szpiegowskim! Ale poważnie, Sheridan opisuje, jak Xi kreuje swój wizerunek – od “prostego chłopa” po “wielkiego wodza”, co jest mistrzostwem propagandy.

Wyszukując dodatkowe opinie, natrafiłam na kontrargumenty. Na przykład, niektórzy analitycy z Zachodu, jak Joshua Kurlantzick w swojej książce “Beijing’s Global Media Offensive”, chwalą Xi za stabilność gospodarczą, argumentując, że jego rządy zapobiegły kryzysom, jakie dotknęły inne kraje. Twierdzą, że ambicje Xi to nie tylko ekspansja, ale też duma narodowa po latach upokorzeń kolonialnych. Z drugiej strony, krytycy, tacy jak autorzy raportów Human Rights Watch, podnoszą alarm wobec represji w regionie Xinjiang, gdzie Ujgurzy są poddawani internowaniu – to poważny kontrargument do obrazu “sprawiedliwego lidera”. Sheridan sam nie unika tych tematów, co dodaje książce głębi, choć czasem czuję, że autor nieco dramatyzuje, by utrzymać napięcie.

Kontrowersje i moje refleksje na temat książki

Książka Sheridana wciąga jak dobry kryminał, z elementami intryg i niejednoznacznych postaci, ale nie brak w niej kontrowersji. Xi Jinping jawi się jako postać pełna sprzeczności: z jednej strony, sprawny strateg, który wyprowadził Chiny na szczyt, a z drugiej, autokrata, którego ambicje budzą obawy. Na przykład, jego dążenie do “chińskiego marzenia” – wizji wielkiej odnowy narodu – to coś, co Sheridan porównuje do marzeń Mao, ale z nowoczesnym twistem, jak zaawansowana technologia i kontrola cyfrowa.

Przeciwstawne opinie, które znalazłam, podkreślają, że nie wszyscy widzą Xi jako zagrożenie. W chińskich mediach państwowych często przedstawiany jest jako bohater, który “odrodził naród”, co kontrastuje z zachodnimi krytykami, jak w raporcie Amerykańskiego Instytutu Pokoju, gdzie Xi jest oskarżany o erozję demokracji. To pokazuje, jak media kształtują percepcję – Sheridan, jako korespondent, balansuje między tymi perspektywami, co doceniam. Ciekawostka: podobno Xi jest wielkim fanem literatury marksistowskiej, co dodaje mu smaczku, jakby był postacią z powieści historycznej.

Podsumowując, lektura tej książki to dla mnie jak podróż w nieznane, gdzie historia miesza się z teraźniejszością. Uważam, że Sheridan trafnie uchwycił esencję Xi, ale warto pamiętać o szerszym kontekście – Chiny to nie tylko jeden człowiek, lecz naród z bogatym dziedzictwem. Jeśli macie ochotę na coś, co łączy fakty z intrygą, polecam sięgnąć po tę biografię. A ja, jako czytelniczka, wciąż się zastanawiam: co tak naprawdę siedzi w umyśle Xi? Może to tajemnica, która nigdy nie zostanie w pełni odkryta.

---

Cykl: Opinie i Recenzje

---

Treści lub ich fragmenty stworzono przy wykorzystaniu i pomocy sztucznej inteligencji (AI) – niektóre informacje moga być niepełne lub nieścisłe oraz zawierać błędy czy przekłamania.

---